Bir ürünü tasarlarken onun nasıl kullanılacağını genellikle üreticisi belirler. Bir kalem yazmak, bir masa ders çalışmak veya bir uygulama belirli bir ihtiyacı karşılamak için tasarlanır. Ancak ürün kullanıcıyla buluştuğunda işler her zaman tasarlandığı gibi ilerlemeyebilir.

Kullanıcılar bazen bir ürünü üreticisinin hiç düşünmediği bir amaçla kullanabilir. İlk bakışta bu durum bir hata veya yanlış kullanım gibi görünebilir. Fakat girişimcilik açısından bakıldığında, beklenmeyen kullanım biçimleri farklı bir ihtiyacın habercisi olabilir.

Bu yaklaşım Creative Misuse – Yaratıcı Yanlış Kullanım olarak ifade edilir. Buradaki amaç, bir ürünü kuralların dışında kullanmayı teşvik etmek değil; insanların bir ürünü neden beklenmedik biçimde kullandığını fark ederek ortaya çıkabilecek yeni fikirleri görebilmektir.

Ürünü Tasarlayan Mı, Kullanan Mı Karar Verir?

Bir girişimci ürününü geliştirirken belirli bir problemden yola çıkar ve ürünün nasıl kullanılacağını düşünür. Ancak kullanıcı ürünü kendi hayatının içine soktuğunda, onu farklı ihtiyaçlarına göre yeniden yorumlayabilir.

Örneğin bir ürün yalnızca masa üzerinde kullanılmak üzere tasarlanmış olabilir. Fakat kullanıcı onu çantasında düzen sağlamak, okulda eşyaları ayırmak için kullanabilir.

Üretici açısından bu, beklenmedik bir kullanım şeklidir. Kullanıcı açısından ise oldukça doğal olabilir. İşte girişimcinin burada dikkat etmesi gereken nokta ortaya çıkar:

“İnsanlar ürünü neden benim düşündüğümden farklı kullanıyor?”

Bu sorunun cevabı, bazen ürünün eksik kalan bir yönünü veya daha önce fark edilmemiş bir kullanım alanını gösterebilir.

“Yanlış” Kullanım Ne Zaman Fırsata Dönüşür?

Her farklı kullanımın arkasında büyük bir girişim fırsatı bulunmaz. Bir kişinin ürünü farklı kullanması yalnızca o kişiye özgü bir davranış da olabilir.

Ancak aynı davranış farklı kullanıcılar tarafından tekrar edilmeye başladığında durum değişebilir. Girişimci burada sadece: “Ürünü yanlış kullanıyorlar.” demek yerine: “Neden özellikle bu kullanım şeklini tercih ediyorlar?” diye düşünürse yeni bir fırsat görebilir.

Belki ürünün farklı bir versiyonu geliştirilebilir. Belki yeni bir kullanım alanı için ayrı bir ürün ortaya çıkabilir. Hatta başlangıçta hedeflenmeyen tamamen farklı bir kullanıcı grubu keşfedilebilir.

Kullanıcının Yaptığı Değişiklik Ne Anlatıyor?

Kullanıcıların bir ürünü değiştirmesi veya farklı amaçlarla kullanması, girişimciye ürün hakkında önemli ipuçları verebilir. Bir kullanıcı ürüne sürekli aynı parçayı ekliyorsa, belki ürünün o özelliğe ihtiyacı vardır. Bir kullanıcı ürünü farklı bir yerde kullanıyorsa, belki ürünün başka bir kullanım alanı vardır ya da bir kullanıcı ürünü daha kolay kullanabilmek için kendi yöntemini geliştiriyorsa, belki girişimcinin henüz düşünmediği bir çözüm ortaya çıkmıştır.

Bu nedenle girişimci yalnızca “ürünü nasıl tasarladım?” sorusuna değil, “insanlar onu gerçekte nasıl kullanıyor?” sorusuna da bakmalıdır.

Çünkü tasarım masasında öngörülemeyen bazı fikirler, gerçek hayatta ortaya çıkabilir.

Beklenmedik Kullanım, Yeni Bir Pazarın İşareti Olabilir

Bir ürünün farklı kullanılması yalnızca ürünün geliştirilmesiyle sonuçlanmak zorunda değildir. Bazen girişimci, ürününü kullanan kişilerin aslında farklı bir ihtiyaca sahip olduğunu fark edebilir.

Başlangıçta öğrenciler için hazırlanan basit bir organizasyon ürününün öğretmenler tarafından sınıf düzeninde kullanılmaya başlandığını düşünelim. Burada girişimcinin karşısına yeni bir soru çıkar:

“Bu ürün öğretmenler için de geliştirilebilir mi?”

Böylece beklenmeyen kullanım, yeni bir kullanıcı grubunun keşfedilmesini sağlayabilir.

Bu durum girişimcilikte önemli bir bakış açısını gösterir: Fırsatlar her zaman başlangıçta hazırlanan planda yazılı olmayabilir.

Her “Yanlış” Kullanımı Takip Etmek Gerekmez

Bir ürünün güvenlik kurallarına aykırı veya ürüne zarar verecek şekilde kullanılması, yeni bir girişim fırsatı olarak görülmemelidir. Creative Misuse kavramındaki asıl fikir, zararlı veya tehlikeli kullanımları desteklemek değil, kullanıcıların ürünü beklenmedik ama anlamlı biçimde yeniden yorumlamasından ortaya çıkabilecek fikirleri fark etmektir.

Bu nedenle girişimci, farklı kullanım biçimlerini gözlemlerken şu soruları sorabilir:

• Bu kullanım başka kişilerde de görülüyor mu?
• Ortada gerçekten çözülmemiş bir ihtiyaç var mı?
• Kullanıcılar neden bu yöntemi tercih ediyor?
• Ürün bu ihtiyaca daha iyi cevap verebilir mi?
• Yeni kullanım biçimi güvenli ve sürdürülebilir mi?
• Bu durum yeni bir ürün veya hizmet fikrine dönüşebilir mi?

Bu sorular, basit bir gözlemi daha anlamlı bir girişimcilik fırsatına dönüştürebilir.

Bazen Ürünü Değil, Bakış Açını Değiştirmek Gerekir

Girişimcilikte bir ürünün nasıl kullanılacağını önceden düşünmek elbette önemlidir. Ancak gerçek hayat, planlardan her zaman farklı ilerler.

İnsanlar bir ürünü farklı kullanabilir, onu başka ürünlerle birleştirebilir veya hiç düşünülmeyen bir ihtiyaca çözüm olarak görebilir.

Girişimcinin burada yapması gereken, her farklı davranışı hemen yeni bir ürüne dönüştürmek değildir. Önce o davranışın arkasındaki nedeni anlamaktır.

Çünkü yanlış kullanım aslında bazen yanlış değildir. Sadece girişimcinin henüz fark etmediği bir kullanım biçimidir.

Yeni Fikirler Bazen Beklenmedik Yerlerde Saklıdır

Bir girişimcinin yeni bir fikir bulmak için her zaman sıfırdan bir ürün tasarlaması gerekmez. Bazen var olan bir ürünün gerçek hayatta nasıl kullanıldığına dikkat etmek yeterlidir.

Bir öğrencinin bir ürünü farklı amaçla kullanması, bir arkadaşının mevcut bir aracı başka bir iş için değerlendirmesi veya bir grubun geliştirilmiş bir kullanım yöntemi bulması, üzerinde düşünülmeye değer küçük ipuçları olabilir.

Önemli olan bu ipuçlarını fark edebilmek ve arkasındaki ihtiyacı anlayabilmektir.

Çünkü girişimcilik bazen “yeni ne üretebilirim?” diye sormak değil, “İnsanlar ellerindeki şeyi neden böyle kullanıyor?” diye bakabilmektir.

Belki de yeni bir girişim fikri, henüz kimsenin yanlış olduğunu düşünmediği bir kullanımın içinde saklıdır.